بازی تفننی چیست؟
در پاسخ به این سوال که «بازی تفننی یعنی چی» باید گفت بازیهای تفننی معمولا قوانین و گیمپلی سادهای دارند و بر خلاف بازیهای بزرگ، یادگیری و انجام آنها اصلا پیچیده نیست. برای اینکه بتوانید در این بازیها موفق باشید، نیازی به هیچ مهارت خاصی ندارید و بدون نگرانی در مورد گذشت زمان، تمام شدن جانها یا نفوذ دشمن به قلعه خود، با خیال راحت میتوانید مراحل را جلو ببرید.
تا به امروز، صدها بازی تفننی برای سیستمعاملهای مختلف طراحی شده و تقریبا همه آنها یک ویژگی مشترک دارند: گیمپلی ساده در کنار مراحل ساده و کوتاهی که برای گذر از آنها نیازی به صرف زمان زیادی نخواهید داشت. این بازیها بیشتر مناسب مواقعی مانند محیط کار است که میخواهید برای چند لحظه، ذهن خود را از هر چیز دیگری خالی کرده و سرگرم موبایل خود شوید. افرادی که احتمالا در ایستگاههای مترو و اتوبوس، چند دقیقه زمان برای انجام بازی خواهند داشت هم از طرفداران بازیهای تفننی اندروید هستند.
در کنار سادگی و کوتاه بودن، بسیاری از افراد برای کاهش استرس نیز سراغ بازیهای تفننی میروند. این بدان خاطر است که موقع بازی کردن، تمام انرژی صرف بازی و حل چالشهای آن شده و برای چند دقیقه، استرس و فشار ناشی از استرس از روی ذهن برداشته میشود. بازیهای Tetris یا همان «خونهسازی» جزو بهترین بازیهای تفننی اندروید هستند که میتوانند در شرایط ذهنی سخت، حسابی به شما کمک کنند.
با توجه به اینکه روز به روز وقت انسان کمتر از قبل میشود، از سال 2017 واژه دیگری با نام “Hyper-Casual Game” با مفهوم عامیانه «بازی خیلی تفننی» هم ظهور کرده است؛ اینها در واقع بازیهای بسیار سادهای هستند که میتوان آنها را سریعتر از حالت عادی یا در محیطهای سادهتری مانند مرورگرهای وب و پیامرسانها انجام داد.
انوع سبک بازیهای تفننی
دستهبندی بازیهای تفننی واقعا کاری دشوار است چرا که آنها صرفا برای سرگرم شدن کاربران طراحی شدهاند و ممکن است المانهای هر سبک دیگری را در آنها پیدا کنید. با این حال، ما این بازیها را به چند دسته کلی تقسیم میکنیم.
معمایی
یکی از محبوبترین انواع بازیهای تفننی برای اندروید و سایر سیستمعاملها، بازیهای تفننی معمایی هستند که در شکلهای مختلف میتوانند شما را به چالش بکشند. این معماها معمولا انواع مختلفی دارند و از پیدا کردن شکلهای مشابه گرفته تا رمزگشایی و ... میتوانند بسیار متفاوت باشند. سری بازیهای Cut the Rope طناب را ببر از محبوبترین بازیهای تفننی معمایی یا پازل هستند.
اشیای مخفیشده (Hidden Object)
همانطور که از نام این سبک پیداست، در این سری بازیها باید در محیطی ثابت و معمولا شلوغ، به دنبال اشیایی باشید که لابهلای وسایل یا بخشهای مختلف مخفی شدهاند. بازی Hidden City: Hidden Object در این زمینه محبوبیت و شهرت زیادی دارد.
استراتژی
در بعضی از بازیهای تفننی اندروید، المانهای ژانر استراتژی نیز در نظر گرفته شده تا چند دقیقهای که قصد بازی کردن دارید، ذهن شما بیشتر از هر زمان دیگری به چالش کشیده شود. سری بازیهای Bloons TD که ترکیبی از سبکهای استراتژی و دفاع از برج هستند، میتوانند بهترین مثال باشند.
اکشن
افرادی که به دنبال دانلود بازیهای تفننی در سبک اکشن هستند، باید بدانند که گیمپلی این بازیها بسیار سادهتر از عناوین صرفا «اکشن» است و در آنها خبری از مکانیسمهای پیچیده یا گرافیکهای بالا نیست؛ مانند بازی تفننی قدیمی Plants vs Zombies که البته هیچوقت تکراری نمیشود، علاوه بر اعتیادآور بودن، بهنوعی یک بازی اکشن نیز هست.
بازی کلمات
این یکی از محبوبترین سبک از بازیهای تفننی است و عناوین آن، در میان تمام کاربران ایرانی و خارجی جایگاهی ویژه دارد. بازیهای کلمات، انواع بسیار مختلفی دارند و ممکن است در هر کدام از آنها، رویکردی متفاوت را برای حل مسائل در پیش بگیرید. بازی «آمیرزا» با بیش از 5 میلیون بار دانلود، نمونه بارزی از چنین بازیهایی است.
بازیهای کارتی
تنوع بازیهای کارتی واقعا بالاست و اصلا نمیتوان چارچوب مشخصی را برای آنها تعریف کرد. بعضی از این بازیها حاوی کارتهای ویژه با بخش داستانی هستند، در حالی که در برخی دیگر باید بازیهای کلاسیک را انجام دهید. Hearthstone، یکی از بهترین بازیهای کارتی اندروید است که فضایی نسبتا گسترده دارد.
موزیکال
سبک موزیکال مخصوص عاشقان موسیقی است؛ افرادی که میخواهند بخشهای مختلف بازی سرگرمکننده آنها به صورت ریتمیک و بر اساس موسیقی پیش رود. تا به امروز، بازیهای بسیار زیبا و زیادی در این زمینه به بازار عرضه شده که Piano Tiles از محبوبترینهاست.
دونده (Runner)
در این سبک، خبری از خط داستانی یا مکانیسمهای پیچیده نبوده و این بازیها عموما نامحدود هستند، به این معنی که هیچ پایانی ندارند و صرفا تا زمانی ادامه پیدا میکنند که بازیکن بتواند از موانع مختلف عبور کند. Subway Surfers و تاکینگ تام گلد ران، از جمله عناوین مشهور این سبک محسوب میشوند.
تاریخچه و تحول بازیهای تفننی
بازیهای تفننی (Casual Games) ریشههای بسیار قدیمی دارند و با پیشرفت فناوری گامبهگام متحول شدند. یکی از نخستین بازیهای تفننی را میتوان پکمن دانست که بهخاطر گرافیک ساده و طراحی جذاب، مخاطبان گستردهتری نسبت به بازیهای تیراندازی یا آرکید سنتی جذب کرد.
در دهه 1980 و 1990، بازیهای رایانههای مانند تتریس نقش مهمی در فراگیر شدن بازیهای تفننی داشتند. از سوی دیگر، بازیهای خود ویندوز نیز نقش بزرگی در آشنا شدن میلیونها کاربر با این ژانر ایفا کردند. با ورود اینترنت و شبکههای اجتماعی، بازیهای تفننی رشد جدیدی پیدا کردند. در اواخر دهه ۲۰۰۰، بازیهای مبتنی بر فیسبوک مانند FarmVille بسیار محبوب بودند. دقیقا در همین دوره، شرکتهایی مثل PlayFirst نیز ظهور کردند که تمرکزشان روی بازیهای تفننی نظیر Diner Dash بود.
انقلاب واقعی در این ژانر با آمدن گوشیهای هوشمند رقم خورد. گوشیهای موبایل به پلتفرمی ایدهآل برای بازیهای تفننی تبدیل شدند و کاربران میتوانستند در هر زمان و مکانی از تجربه آنها لذت ببرند. با گسترش تلفنهای هوشمند، بازیهایی مانند Candy Crush Saga، Subway Surfers و غیره، به نمادهای این ژانر تبدیل شدند.
چرا بازیهای تفننی اینقدر محبوب هستند؟
محبوبیت بازیهای تفننی در تلفن همراه چند عامل کلیدی دارد که آنها را به گزینهای جذاب برای طیف وسیعی از گیمرها تبدیل میکند.
- دسترسپذیری آسان یکی از بزرگترین دلایل محبوبیت آنهاست. افراد تنها کافیست گوشی خود را برداشته و در هر زمان و مکانی چند دقیقه به بازی بپردازند. این یعنی نیازی به کنسول یا سختافزار گرانقیمت نیست.
- این بازیها مکانیسم ساده و یادگیری سریعی دارند؛ طوری که تقریبا همه، صرفنظر از سن یا تجربه گیمینگ میتوانند وارد بازی شوند. این سادگی باعث شده مخاطب این ژانر بسیار وسیع باشد.
- بازیهای تفننی اغلب حلقه پاداش قدرتمندی دارند. در واقع بازیکنان با انجام چند حرکت ساده، به سرعت حس پیشرفت، پاداش و افزایش سطح را تجربه میکنند. این احساس پیشرفت سریع، همراه با جلسات کوتاه بازی، باعث میشود افراد بهطور مداوم برگردند و بازی را دوباره باز کنند.
- امکان اشتراکگذاری امتیازات، دعوت دوستان و رقابت ساده سبب شده افراد بازی را به دوستان خود نیز معرفی کنند.
ویژگیهای یک بازی تفننی خوب
یک بازی تفننی موفق و اثرگذار معمولا ویژگیهایی دارد که آن را از بازیهای پیچیده متمایز میکند و در عین سادگی، لذتبخش و قابل دسترس است. در ادامه چند ویژگی کلیدی این بازیها را مرور میکنیم.
- قوانین و مکانیسمها باید طوری باشند که بتوانید خیلی سریع آنها را درک کنید. بازیهای تفننی اغلب دارای کنترلهای ساده، دورههای آموزشی کوتاه یا حتی بدون آموزش هستند.
- زمان هر مرحله باید کوتاه و فشرده باشد، طوری که در چند دقیقه بتوانید یک دور بازی را تمام و پیشرفت کنید.
- بازیکنان باید انگیزه برای بازگشت به بازی را داشته باشند که این میتواند از طریق جوایز کوچک مداوم، ارتقای سطح، آیتمهای جدید یا چالشهای روزانه فراهم شود.
- به دلیل گسترده بودن بازیهای تفننی، طراحان باید محیطی قابل فهم، رنگبندی جذاب و عملکرد روان را ایجاد کنند.
- استفاده از مدل free-to-play با خرید درونبرنامهای، تبلیغات یا ترکیبی از اینها، کمک میکند بازی رایگان باقی بماند ولی برای توسعهدهندگان درآمدزایی داشته باشد.
- هرچند بازی تفننی ساده است، اما اضافه کردن لایههایی از چالش (مانند مراحل سختتر، مکانیکهای جدید یا ترکیب با سبکهای دیگر) باعث میشود که بازیکنان بلندمدت نیز انگیزه داشته باشند.